نوشته‌ها

هر چند گاهی اوقات علائم بالینی و شواهد رادیو گرافیک حاکی از مشکلاتی هستند که برای ایمپلنت های دندانی بوجود آمده اند اثبات ریشه دردی که بیمار پس از کاشت ایمپلنت های دندانی احساس می کند، وقتی همه عوامل در محدود طبیعی هستند، می تواند کار دشواری باشد.

علائم بالینی که می توانند نشان دهنده درد ناشی از عفونت بافت اطراف ایمپلنت های دندانی باشند عبارتند از خونریزی پس از پروب کردن اطراف ایمپلنت، افزایش عمق پروب کردن، ترشح چرک، بافت های ضعیف و شکننده و ایجاد زخم. شواهد تصاویر رادیوگرافی ایمپلنت هایی که دچار مشکل شده اند و از خود علائم درد را نشان می دهند عبارتند از مناطق رادیولوسنت، شکست مکانیکی اجزاء ایمپلنت و تخریب آناتومی اطراف آن.

با این حال، وقتی علائم بالینی عادی هستند و تنها مشکل بیمار علامت درد است، چه کار باید کرد؟ در این مقاله قصد داریم به عواملی بپردازیم که می توانند منجر به بروز درد در اطراف ایمپلنت های دندانی شوند، که معمولاً تشخیص آنها دشوار است، مگر آنکه اطلاعات بنیادی به اندازه کافی وجود داشته باشد.

اختلالات حلقه قدامی کانال آلوئولار تحتانی

وقتی عصب آلوئولار تحتانی به منتال فورامن (که در سطح قدامی فک پایین قرار دارد) نزدیک باشد، کانال رو به بالا در طرف باکال مندیبل می چرخد. عصب آلوئولار تحتانی از منتال فورامن ظاهر می شود و عصب منتال را بوجود می آورد. پس از آن، بخش منتال عصب آلوئولار می تواند به طور مستقیم، عمودی، یا به شکل حلقه ای به مسیر خود ادامه دهد. در حلقه قدامی، عصب رو به جلو می رود و قبل از چرخیدن و برگشتن به سمت بالا و رو به منتال فورامن، تا اواسط مندیبل ادامه دارد.

 

درد بعد از ایمپلنت دندانی

درد بعد از ایمپلنت دندانی

 

تحقیقاتی که تاکنون انجام شده اند نشان داده اند به طور میانگین بین حلقه قدامی در افراد مختلف 28% تفاوت وجود دارد. ضربه به این منطقه (منطقه بین دندان های پرمولر- پیشین در فک پایین) می تواند موجب اختلالات حسی، افزایش خونریزی، و درد پس از جراحی کاشت ایمپلنت های دندانی شود، در غیر اینصورت منطقه ای امن و بی خطر شناخته می شود.

اختلالات یکی از شاخه های کانال های یک شاخه یا دو شاخه ای مندیبل

عصب آلوئولار تحتانی عموماً به عنوان یکی از کانال های تکی توصیف می شود که یک دسته عروق و اعصاب را در بر می گیرد که دندانپزشک ها و جراحان کاشت ایمپلنت می دانند نباید به آنها آسیب برسانند و حین کاشت ایمپلنت از “منطقه امن” 2 میلی متری آنها دور بمانند. دندانپزشک ها اکنون می دانند که چند شاخه کوچکتر از عصب آلوئولار تحتانی می تواند موازی با شاخه اصلی کانال قرار بگیرد. بیش از 40% از اعصاب می توانند در خارج از کانال اصلی به چند شاخه تقسیم شوند و اگر این شاخه ها به اندازه کافی بزرگ باشند، کانال های دوم یا سوم بوجود خواهند آمد.

 

درد بعد از ایمپلنت دندانی

درد بعد از ایمپلنت دندانی

 

شاخه های متعدد کانال مندیبل اغلب شناسایی نمی شوند، زیرا بسیاری از دندانپزشک ها از این تفاوت های آناتومیک اطلاع ندارند، گرچه ممکن است کانال ها در تصاویر رادیوگرافی پانورامیک یا سی تی اسکن ها قابل مشاهده باشند. اختلالات موجود در این کانال های دوم/ سوم منجر به بروز درد پس از کاشت ایمپلنت های دندانی می شوند.

فقدان بافت کراتینی کافی اطراف روکش ایمپلنت های دندانی

هیچ اتفاق نظری روی نیاز به وجود بافت کراتینی کافی اطراف ایمپلنت های دندانی (که معمولاً توصیه می شود حداقل 2 میلی متر ضخامت داشته باشد) وجود ندارد. با این حال، در برخی مطالعات توصیه شده است که فقدان بافت کراتینی کافی می تواند منجر به بروز درد پس از کاشت ایمپلنت های دندانی، یا قرار گرفتن روکش روی آنها شود.

 

 

درد بعد از ایمپلنت دندانی

درد بعد از ایمپلنت دندانی

 

این علائم عموماً با لمس با دست، مسواک زدن، غذا خوردن، یا ضربه تشدید می شوند.

پیوند ضعیف استخوان و ایمپلنت

هر چند ممکن است در یک تصویر دو یا سه بعدی رادیوگرافی و سی تی اسکن به نظر برسد که استخوان ایمپلنت را در بر گرفته است، اما ممکن است این استخوان از کیفیت لازم برخوردار نباشد یا آنقدر با سطح ایمپلنت ارتباط محکمی نداشته باشد.

 

درد بعد از ایمپلنت دندانی

درد بعد از ایمپلنت دندانی

 

پیوند ضعیف استخوان و ایمپلنت زمانی اتفاق می افتد که بافت فیبروز بدنه ایمپلنت را در بر می گیرد، که پس از آن استخوان روی آن را می پوشاند. در تصاویر رادیوگرافی، ایمپلنت به گونه ای به نظر می رسد که سطوح استخوان طبیعی هستند، و از نظر کلینیکی ممکن است ایمپلنت هیچ علائمی از جابجایی و حرکت کردن از خود نشان ندهد؛ با این حال، باز هم ممکن است بیمار درد دندان تجربه کند. این بویژه زمانی مشهود است که ایمپلنت با هیلینگ اباتمنت یا قرار گرفتن روکش روی آن مورد استفاده قرار می گیرد.

فعال شدن ریسک فاکتورها و بروز دردهای دندانی پس از جراحی

در تحقیقاتی که روی ایمپلنت های دندانی انجام شده اند گزارش شده است که ریسک فاکتورهای خاصی هستند که می توانند در حیطه پزشکی/ ژنتیک وجود داشته باشند که منجر به بروز دردهای مداوم برای بیمار پس از کاشت ایمپلنت های دندانی شوند. این ریسک فاکتورها عبارتند از فیبرومیالژیا fibromyalgia (سندروم درد اسکلتی- عضلانی)، اختلالات فکی- گیجگاهی، اختلالات حساسیت مفرط به دردهای داخلی، دردهای مزمن، افسردگی/ اضطراب، و غیره. همه این عوامل می توانند منجر به بروز درد با منشاء ناشناخته شوند.

در پایان باید گفت، دلایلی هستند که علیرغم علائم بالینی و رادیوگرافیک، ممکن است بیمار پس از کاشت ایمپلنت درد احساس کند. به سادگی می توان این نوع دردها را با منشأ سایکوسوماتیک (روان تنی) دسته بندی کرد، اما قبل از تشخیص های این چنین باید همه عوامل مورد ارزیابی قرار بگیرند.

در مقاله قبل گفتیم که با فراهم بودن همه شرایط، امکان کاشت ایمپلنت فوری وجود دارد. اما ممکن است برای حفظ و بازسازی بافت لثه و استخوان پیرامون آن نیاز باشد اقدامات خاصی انجام داد.

بازسازی و تقویت استخوان و لثه پیش از کاشت ایمپلنت فوری

بازسازی و تقویت استخوان و لثه پیش از کاشت ایمپلنت فوری

بازسازی و پیوند بافت استخوان

هرچند بافت زنده استخوان به ظاهر منسجم، یکپارچه و غیر قابل تغییر به نظر می رسد، اما این بافت دائماً در حال بازسازی و بازتولید خود از طریق جایگزینی سلول های قدیمی با سلول های جدید است. زمانی که یک دندان از دست می رود، به تدریج آب می رود (از حجم آن کاسته می شود). اگر این تحلیل رفتن بافت استخوان مورد توجه قرار نگیرد و درمان نشود، تحلیل استخوان فک ادامه پیدا می کند و ممکن است منجر به بروز مشکلات دهانی بیشتر، از جمله کنار رفتن بافت لثه از روی دندان (تحلیل لثه) و در نهایت از دست رفتن دندان های بیشتر شود. نتایج بسیاری مطالعات حاکی از آن است که ایمپلنت های دندان می توانند روند تحلیل استخوان را متوقف کنند؛ به همین دلیل است که ایمپلنت ها درمان برگزیده برای جایگزینی دندان های از دست رفته هستند.

بعلاوه، تحقیقات نشان می دهند در افرادی که ایمپلنت های دندان را فوراً همراه با درمان های تکمیلی دریافت می کنند تا بازسازی بافت را ارتقاء دهند، در مقایسه با افرادی که از درمان های اضافی بهره مند نمی شوند، تحلیل لثه کمتری مشاهده شده است. امروزه، یکی از این درمان ها- پیوند استخوان- به یکی از بخش های همیشگی روند کاشت ایمپلنت دندان تبدیل شده است. مواد پیوندی که داخل حفره دندان اطراف ایمپلنت قرار داده می شوند می توانند تحلیل استخوان را کاهش دهند و به رشد مجدد طبیعی استخوان کمک کنند. در گذشته، استخوان خود بیمار به عنوان پیوند استفاده می شد؛ امروزه، به طور معمول بافت های فراوری شده از یک فرد اهدا کننده استفاده می شوند یا مواد استریل فراوری شده استخوان از یک حیوان که برای مصارف انسانی بی خطر هستند. می توان از یک غشاء محافظ خاص از جنس مواد طبیعی یا ترکیبی برای قرار دادن در منطقه ای استفاده کرد، که انتظار می رود استخوان در آنجا رشد کند. این غشاء در تکنیکی به نام “بازسازی هدایت شده استخوان Guided Bone Regeneration) GBR) مورد استفاده قرار می گیرد.

داشتن بافت استخوانی با کیفیت به میزان کافی، برای حصول اطمینان از خوب قرار گرفتن ایمپلنت داخل استخوان فک از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بعلاوه، سلامت و تراکم این بافت برای حفظ سلامت بافت لثه در دراز مدت نیز حیاتی است. تحقیقات نشان داده اند که ضخامت حدود 2 میلی متر استخوان برای پیشگیری از تحلیل لثه اطراف ایمپلنت ضروری است. در صورتی که این میزان استخوان به طور طبیعی وجود نداشته باشد، می تواند با استفاده از ترکیب تکنیک های پیوند استخوان و GBR تقویت شود.

بازسازی و تقویت استخوان و لثه پیش از کاشت ایمپلنت فوری

بازسازی و تقویت استخوان و لثه پیش از کاشت ایمپلنت فوری

 

اهمیت بافت نرم

برای داشتن یک کاشت ایمپلنت موفق، علاوه بر استخوان، سلامت بافت نرم (لثه) نیز بسیار مهم است- مخصوصاً در قسمت هایی از دهان که قابل مشاهده هستند. در این قسمت ها، حتی کوچکترین آب رفتگی (تحلیل) استخوان نیز به شدت قابل مشاهده خواهد بود. به محضی که ایمپلنت دندان کاشته می شود، همزمان که فرایند پیوند استخوان انجام می شود، روند اتصال بافت لثه به آن آغاز می شود. حفظ سلامت بافت نرم و سخت می تواند موفقیت کاشت ایمپلنت را، هم به لحاظ زیبایی و هم از نظر عملکردی تحت تأثیر قرار دهد.

خواه تکنیک کاشت ایمپلنت فوری انتخاب شود یا نه، بافت لثه برای حفظ آناتومی و ظاهر سالم خود در دراز مدت به تقویت نیاز دارد. در محل هایی که بافت لثه به طور طبیعی نازک تر است، انجام پیوند بافت نرم همزمان با کاشت ایمپلنت منجر به حفظ استخوان بیشتری خواهد شد. نتایج تحقیقات نشان می دهند، در قسمت هایی که پیوند بافت نرم انجام می شود، در مقایسه با قسمت هایی که به طور طبیعی بافت نازک تری دارند، میزان استخوان بیشتری حفظ می شود. پیوند بافت نرم، مخصوصاً در پیشگیری از تحلیل لثه اطراف ایمپلنت در جلوی دهان اهمیت دارد.

پیوند لثه برای کاشت ایمپلنت

برای تأمین و نیز استفاده از بافت نرم برای پیوند، روش های مختلفی وجود دارد. می توان یک لایه نازک از بافت لثه خود فرد را از جای دیگری در داخل دهان برداشت و آن را به روش جراحی در جایی که نیاز است، متصل نمود. این روش “خود پیوندینه” (اتوگرافت autograft) نامیده می شود. هر چند میزان موفقیت این روش بسیار بالاست، اما این فرایند به یک محل جراحی دوم نیاز دارد، که گاهی اوقات موجب بروز ناراحتی بیشتر می شود. این روش بویژه برای افرادی مناسب است که بافت لثه آنها به طور طبیعی ضخیم است و نشان داده است که در دراز مدت در برابر تحلیل مقاوم است.

درست مانند بافت استخوان، این امکان وجود دارد که به جای استفاده از بافت لثه خود فرد، مواد فراوری شده انسانی از فرد اهداء کننده دیگری مورد استفاده قرار گیرند. از این طریق از ایجاد محل جراحی دوم پیشگیری خواهد شد. این روش “هم پیوندینه” (آلوگرافت allograft) نامیده می شود. مواد پیوندی فراوری شده ی غیر فعال، حاوی سلول و عروق خونی نیستند، به این معنا که پیوند آنها با محل جدیدی که در آن قرار می گیرد با سرعت کمتری صورت خواهد گرفت؛ با این حال، محل جراحی دوم ایجاد نخواهد شد.

بازسازی و تقویت استخوان و لثه پیش از کاشت ایمپلنت فوری

بازسازی و تقویت استخوان و لثه پیش از کاشت ایمپلنت فوری

 

فرایندی که در کاشت ایمپلنت فوری با موفقیت مورد استفاده قرار گرفته است تکنیک “dermal apron” نامیده می شود. در این روش، همزمان با قرار گرفتن ایمپلنت درون استخوان فک، ترکیبی از مواد استخوان فراوری شده استریل درون حفره دندان قرار داده می شود. سپس دندان مصنوعی موقت به ایمپلنت متصل می شود، و مواد پیوندی بافت نرم فرد اهداء کننده تعدیل داده می شوند تا اطراف بافت را تقویت کند. این تکنیک می تواند از ضخامت بافت لثه بکاهد و به حفظ استخوان زیر آن کمک کند، در حالی که نیاز نیست فرد یک مرتبه دیگر ناراحتی های مربوط به محل جراحی دوم در روش اتوگرافت را تحمل کند.